IFSW KÜRESEL SOSYAL HİZMET/SOSYAL ÇALIŞMA TANIMI;
ORJİNAL İLGİLİZCE METİN,ALMAN YORUMU VE TÜRKİYE İÇİN DEĞERLENDİRME
SHU Nihat Tarımeri1
Giriş
Bilindiği gibi sosyoekonomik gelişmeler nedeniyle Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları /Sosyal Çalışmacıları Federasyonu (International Federation of Social Workers – IFSW) ve Uluslararası Sosyal Hizmet/Sosyal Çalışma Okulları Birliği (International Association of Schools of Social Work – IASSW) tarafından Temmuz 2014’te onaylanan küresel tanım, sosyal hizmet mesleğinin evrensel çerçevesini çizmektedir. Bu tanım, her ülkenin kendi tarihi, kültürel ve sosyal bağlamına göre yorumlanabilir. Türkiye’de ise akademik kurumlar tarafından resmî olarak kabul görmüştür. 2
Orijinal İngilizce Metin (IFSW, 2014)
“Social work is a practice-based profession and an academic discipline that promotes social change and development, social cohesion, and the empowerment and liberation of people. Principles of social justice, human rights, collective responsibility and respect for diversities are central to social work. Underpinned by theories of social work, social sciences, humanities and indigenous knowledges, social work engages people and structures to address life challenges and enhance wellbeing. The above definition may be amplified at national and/or regional levels.”
Türkiye’de Kabul Gören Türkçe Metin
Kuresel Sosyal Hizmet tanım ise ayrıca web sayfasında Türkçe olarak yer almaktadır.Bunların arasında ;
“Sosyal Hizmet Nedir?
Sosyal hizmet, ezber bozan bir alandır. Sosyal hizmet uzmanları, insanların hayatlarında karşılaştıkları zorlukların üstesinden gelmek için olumlu yollar bulmalarına yardımcı olmak amacıyla topluluklarda çalışırlar. Ortak karar alma, ortak üretim ve sosyal sorumluluk yoluyla insanların yaşamak istedikleri ortamları inşa etmelerine yardımcı olurlar. Sosyal sağlık olmadan ekonomik sağlık sağlanamaz.
Etik Uygulama
İnsan hakları ve sosyal adalet, her sosyal çalışmacının düşünce ve eylemlerinde kritik öneme sahiptir. Etik İlkeler Bildirgesi, her sosyal çalışmacıyı eşitsizliklere, her türlü ayrımcılığa meydan okumaya ve insanlara zarar verme veya onları istismar etme amacı gütmedikleri sürece, insanların kendi hayatlarının kontrolünü ele almalarını sağlamaya yönlendirir.
Sosyal Koruma ve Dönüşümcü Değişim
Hayırseverlik değişim getirmez, bağımlılık yaratabilir. Sosyal koruma toplumsal bir sorumluluktur, ancak aynı zamanda toplumlarımızda kapsayıcılığa ve sosyal uyuma da yol açmalıdır. Sosyal hizmet uzmanları, insanlarla birlikte çalışmak ve onları bu değişim yolculuğunda destekleyerek bireysel ve kolektif refaha ulaşmalarını sağlamak için gerekli beceri, bilgi ve uzmanlığa sahiptir.
Sosyal Hizmetin Ekonomisi
-
Sosyal hizmetlere harcanan her dolar için, ulusal ekonomiye 3 dolarlık yatırım getirisi sağlanmaktadır.
-
Sosyal hizmet yatırımı, toplumsal uyumu ve barışı inşa eder.
-
Ortak üretim, insanların iş sahibi olmasını sağlar.
-
Sosyal çalışma, barış ve sosyal adalet için küresel ölçekte en büyük siyasi olmayan harekettir.” olarak yer almaktadır.
Ayrıca ve görüldüğü gibi “Küresel Sosyal Hizmet Tanımı”na ek olarak ek olarak 2 Temmuz 2018 tarihli “Küresel Sosyal Hizmet Etik İlkeleri Bildirisi” ; 3 Ekim 2016 tarihli “ Sosyal Koruma Sistemlerinde Sosyal Hizmetin Rolü” ve de “Yeni Bir Eko –Sosyal Dünya için Halk Bildirisi” başlıklı açıklanma ve yer almaktadır.
Bu süreçte İngilizce metin ise bu yöndeki bilgiler dahil Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü 3 tarafından Türkiye’deki akademik kurumlarda kullanılan çeviri ise şöyledir:
“Sosyal hizmet; sosyal değişimi ve gelişimi, sosyal bütünleşmeyi, insanların güçlendirilmesini ve özgürleşmelerini destekleyen uygulama temelli bir meslek ve akademik disiplindir. Sosyal hizmet, sosyal adalet, insan hakları, ortak sorumluluk ve farklılıklara saygı ilkelerini merkeze alır. Sosyal hizmet teorileri, beşeri bilimler, sosyal bilimler ve yerel bilgi ile desteklenen sosyal hizmet, yaşam zorluklarıyla mücadele etmek ve iyilik halini geliştirmek için insanlarla ve yapılarla çalışır. Sosyal hizmetin bu tanımı ulusal ve/veya bölgesel düzeylerde geliştirilebilir.”
Türk Mevzuatında Sosyal Hizmetler Tanımı
Anayasal Dayanaklar
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, sosyal hizmetin hak temelli ve dönüştürücü misyonuyla doğrudan ilişkili üç temel madde içermektedir:
|
Madde |
İlgili Hüküm |
Sosyal Hizmet Bağlamındaki Anlamı |
|---|---|---|
| Madde 2 | Türkiye Cumhuriyeti, … insan haklarına saygılı, … demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir. | IFSW tanımının merkezindeki sosyal adalet ve insan hakları ilkeleri, Anayasa’nın “sosyal devlet” niteliğinin temelini oluşturur. Sosyal devlet, bireylerin refahını, sosyal güvenliğini ve adaletini sağlamakla yükümlüdür. |
| Madde 41 | Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması … için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar. (Ek fıkra) Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır. | Bu madde, sosyal hizmetin en temel çalışma alanlarından birini düzenler. Alman yorumundaki “yapılar üzerinde etki etme” vurgusu, devletin aileyi korumak için sadece doğrudan hizmet sunmasını değil, aynı zamanda aileleri ve çocukları tehdit eden yapısal sorunları ortadan kaldıracak kurumları ve politikaları oluşturmasını gerektirir. |
| Madde 90 | Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. … Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır. | Bu madde, Avrupa Sosyal Şartı gibi uluslararası sözleşmelerin iç hukukta doğrudan uygulanmasını sağlar. Madde 90/son’a göre, temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmeler, iç hukuktaki kanunlarla çatışması halinde öncelikle uygulanır. |
2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu 4
Türkiye’de sosyal hizmetin yasal dayanağını oluşturan ve 1983 tarihli 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu şu tanımı getirir:
“Sosyal Hizmetler”; kişi ve ailelerin kendi bünye ve çevre şartlarından doğan veya kontrolleri dışında oluşan maddi, manevi ve sosyal yoksunluklarının giderilmesine ve ihtiyaçlarının karşılanmasına, sosyal sorunlarının önlenmesi ve çözümlenmesine yardımcı olunmasını ve hayat standartlarının iyileştirilmesi ve yükseltilmesini amaçlayan sistemli ve programlı hizmetler bütününü…”
Bu yasal tanım, IFSW’nin küresel tanımına göre daha çok sosyal yardım ve hizmet sunumu boyutuna odaklanmakta, insan hakları ve sosyal adalet gibi ilkeleri doğrudan içermemektedir. Diğer yandan sosyal hizmetlerin prosyonel eğitimi dahil bir süreç ise 12.6. 1959 tarihli ve 7355 sayılı Sosyal Hizmetler Enstitüsü Kuruluş Kanun ile oluşan gelişmelerin birlikte ele alınmasını gerekmektedir.
5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu 5
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nda “sosyal çalışma görevlisi” kavramı (Bkz.Md.3-1-e) öne çıkarılmaktadır. Ancak uygulamada, sosyal inceleme (araştırma) raporları,Bkz Md 33;34,35) ne yazık ki sosyal hizmet alanında eğitim almamış kişilerce düzenlenmektedir. Bu durum, mesleğin niteliğini ve hak eksenli yaklaşımını zayıflatmaktadır.
Alman Yorumu: Beat Schmocker ve AvenirSocial’in Yaklaşımı
İFSW tarafından açıklanan İngilizce metin ise İsviçreli akademisyen Beat Schmocker (Luzern Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde profesör, AvenirSocial-İsviçre Sosyal Çalışmacı Birliği- Etik Komisyonu Başkanı) ise IFSW tanımının Almanca’ya çevirme ihtiyacı yorumlarıyla birlikte ele alınmıştır.. 6 Onun yaklaşımı, Almanca konuşulan ülkelerin (İsviçre, Almanya, Avusturya) tarihsel ve kültürel bağlamını yansıtır.Sosyal hizmetler ile ilgili geçmiş ve bilimsel birikimle hazırlanan bir yeni Almanca metin ,resmi çeviri olarak benimsenmiştir.
Dolayısıyla küresel sosyal hizmet/sosyal çalışma tanımının Almanca’ya çevrilmesi,, aynı zamanda mesleki kimlik, uygulama standartları ve hukuki güvenceler açısından hayati bir süreçtir. Beat Schmocker ve AvenirSocial’in gerçekleştirdiği çeviri, bu bilinçle yapılmış ve her bir kavramın Almanca konuşulan ülkelerin tarihsel, kültürel ve hukuki bağlamında nasıl anlaşılması gerektiğini titizlikle işlediğide görülmektedir. Hem evrensellik hem de aynı hukuk sistemde olunması ve kaynak kanunlar ile parçası olan Türkiye’de ki sosyal hizmetler dünyası için değerli bir bilgidir. Hukuki boyut için de önemli olan Almanca metin ve yazının ise Türkçe’ ye çevirilmediği görülmektedir. Önem ve gelişmeler nedeniyle Yapay Zeka DeepSeek Ekibi tarafından Türkçeye bazı anlam kaymalar ile çevirilmiştir. Almanca dan İngilizce’ye ve Türkçeye bazı anlam kaymalar olmasına rağmen bu metin ise aynen ekte yer almaktadır. Bu açıdan özellikle “sosyal hizmet” ve “sosyal çalışma” ; sosyal hizmet uzmanları ve sosyal çalışmacılar olarak birlikte ele alınmaktadır.
Almanca metin için yapılan Türkçe metinde aynı zamanda kavramsal ve uygulamalar açısından söz konusu olan farklı bakış ve önemin anlamasına yardım edebilmektedir.Aynı zamanda bir değerlendirme noktası olabilmektedir.Yeni bir Türkçe metine yardımcı olabilmektedir. Özellikle sosyal hizmetlere yönelik sosyal hizmet/sosyal çalışma ,bilindiği gibi doğrudan insanlarla çalışan bir meslektir. Kullanılan kavramlar ve tanımlar uygulamanın yönünü, sınırlarını ve etik temelini belirler.Sosyal hizmet kavramları ise yalnızca uygulama rehberi değil, aynı zamanda hakların tanımlandığı, güvence altına alındığı ve talep edilebildiği hukuki metinlerin de temelini oluşturur. Yanlış veya özensiz çeviriler, hak kayıplarına yol açabilmektedir. Bu durum ve önem ise anayasal ve yasal dayanaklarla İlişkilidir.
EKTE DEVAM ADECEK Sos.Hiz Tanım ve alman
