Eşya Piyangoları
Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu’nun gelir getirici etkinliklerden birisi eşya piyangolarıdır. Eşya piyangoları her şube tarafından bağımsız olarak yürütülmüştür. Her piyangonun düzenlenmesi sırasında bir “tertip komitesi” kurulmuş, bu komite yerel kaynaklardan çeşitli eşyalar toplayarak piyangonun zenginleştirilmesine çalışmıştır. Belirli bir dönemde gümrüklere terk edilen malzemeler Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu’na verilmiş olup, bunların içinden uygun görülenler eşya piyangolarına konulmuştur. Daha sonra 152 Sayılı Kanun ile gümrüklerde kalan eşyaların satılması ve piyangolara konulmasının yasaklanmasıyla Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu’nun düzenlemiş olduğu eşya piyangolarında gelir düşüşleri yaşanmıştır.
Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu gerek ülkemizde gerekse yurtdışında eşya piyangoları ve müsamereler kanalıyla önemli gelirler elde etmiştir. Kurum eşya piyangolarının nasıl düzenleneceği konusunda şubelere rehberlik yaparak, piyango düzenlemelerinin sistematik ve halkın güvenini kazanabilmesi için izlenecek yol konusunda yayınlar yapmıştır. Kurum’un kaynaklarında; “Kol ve merkezlerin topladıkları yardımlar arasında eşya da bulunabilir. Bu eşyanın satılarak paraya tahvili daima beklenen miktar ve faideyi vermez. Göze görünen ve değeri olan eşyaya evlerle dükkanlardan teberru suretiyle toplanacak eşya da ilave edilerek Merkez ve Kol menfaatine kıymetli eşya piyangosu tertip olunabilir. Piyangoların verdikleri gelir, iyi tertip ve idare edilmek, zamanı iyi seçilmek şartıyla, ehemmiyetli olur. Bu sebeple Merkez ve Kol heyetleri bu gelir vasıtasını muayyen zamanlarda ve yılda bir kere kullanmalıdır.
“Kıymetli eşya piyangosu tertibi için idare heyetinin vereceği karar tespit edildikten sonra mahallin en yüksek amirine müracaatla muvafakat ve yardımı rica edilir. İleri gelen bayanlarla baylardan mürekkep ve idare heyetine dahil azanın iştirakiyle bir “Tertip Heyeti” seçilir, piyangonun mesuliyet ve idaresi bu heyete bırakılır, piyango bu suretle bu zatların hima-yesine verilmiş olur. Mevcut eşyaya ilave edilecek eşya da bu heyet marifetiyle toplanır. Piyangonun yeri tayin edilir, reklamı yapılır, numara fişleri tespit olunur, eşyanın miktarı, numara ve fiş sayısı ile fiyatları, dolu ve boş miktarı, toplanan hasılat bir protokol ile zapt olunarak tertip heyeti tarafından imzalanır. Hasılat derhal merkez veya kol veznesine teslim edilerek makbuzu alınır.” şeklinde, bir eşya piyangosunun düzenlenmesi sırasında izlenecek yolu göstermiştir.
Aynı kaynakta kıymetli eşya piyangolarının bir müsamere, umumi çay, gezinti, konferans, yarış ve müsabakalar sırasında yapılmasının başarıyı ve geliri arttıracağı belirtilmektedir. Yine düzenleme için taşeron kullanılmaması istenilmektedir. Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu eşya piyangolarını daha ilerki yıllarda, Çocuk Bayramına gelen günlerde yapmayı bir gelenek haline getirmiştir.
Gümrük eşyalarının kuruma verilmemeğe başlanması ve birçok kurumun piyango düzenlemeye başlaması Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu’nun gelirinin azalmasına neden olmuştur.
1953 yılında yapılan Genel Kurulda eşya piyangolarında yaşanan düşüşün nedeni;
“Her yıl 23 Nisan’da çekilmesi mutat olan ve yüzde kırkı mahalli şubelere bırakılan eşya piyangosundan ilk sıralar Kurum’a epeyce gelir sağlanmaktaydı. Ancak bu piyangonun muhtelif sebeplerle gittikçe rağbetten düştüğü müşahede edilmiştir.
“Piyango bilet satışlarının yıldan yıla düşmesinin sebepleri arasında bilhassa şunlar sayılabilir. Son yıllarda, hayır kurumları, spor klüpleri, çeşitli dernekler, teşekküller bizimkine benzer piyango tertip etmişler; çoğu, ilan ettikleri tarihte piyangoyu çekme-yip uzatmalar yapmışlardır. Gerçi bizim piyangomuz hiç bir zaman uzatılmamış, zamanında çekilmiştir. Fa-kat, hangi müessese tarafından çekilirse çekilsin, halkımızda eşya piyangolarına karşı bir alakasızlık baş göstermiştir. Bu yüzden de gittikçe rağbet azalmıştır. Bu umumi rekabetsizlikten maalesef bizim piyangomuz da kurtulamamıştır.” şeklinde açıklanmıştır.
