Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu Gelir Kaynakları
1908 yılında ilkkez Kırklareli’nde yöresel olarak kurulan, 30 Haziran 1921 tarihinde Ankara’da ulusal boyutta kuruluşu gerçekleştirilen Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu, Kurtuluş Savaşının buhranlı günleri nedeniyle çalışmalarına fiilen 1 Ekim l921 tarihinde başlamıştır.
Kurtuluş Savaşı sırasında Akçeşehirli Arif Bey tarafından verilen iki top kumaşla çocukları giydiren Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu sadece kimsesiz ve öksüz çocukları değil, bütün “çocukların hayat ve hukukunu„ korumayı amaçlamıştır.
Savaşın ilk yıllarında barınma, yiyecek, giyecek yardımlarıyla yola çıkan kurum savaş sonrasında muayene, tedavi, para yardımı, doğum yardımı, okul gereçleri dağıtımı vb hizmetleri yürütmüştür. Cumhuriyet’in kurulmasından sonra kurum savaşın yaralarını sarmak, sağlıklı kuşaklar yetiştirmek, topluma rehberlik yapabilmek amacıyla anakucağı, kreş ve gündüz bakımevleri, çocuk kütüphaneleri, sıhhi banyolar, çocuk bahçeleri, bakıcı okulları, eğitici yayınlara ağırlık vermiştir.
Kurum’un genç Cumhuriyet’le özdeşleşmesi, “TÇEK’nun İlk Yirmibeş Yılı„ (1948) isimli yayında şöyle özetlenmektedir. “Türk yurdunda; 0-12 yaşlarında 2.956.143’ü kız, 3.241.192’si erkek olarak 6.197.305 yavrunun yaşadığı hakikatini düşünmek, çocuk davasının ne büyük bir millet ve devlet davası olduğunu anlatmaya yeter !…
“Ne şüphe ki nüfusun % 38,14’ünü teşkil eden çocuklar arasında kimsesiz ve yoksullar, çaresizler ve bakım-sızlar hiç de azımsanacak kadar bir yekun tutmamaktadır.
“Çocuk çünkü sadece ana babanın değil, daha ziyade milletin ve memleketin malıdır. Milletin ve memleketin istikbalidir.„
Daha önceki yazılarımızda da belirtiğimiz gibi, genç Cumhuriyet’in ilkeleriyle parelel olarak hizmetlerini yürüten Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu devletten maddi ve manevi yardımlar almıştır. Devlet yardımlarının yanısıra halkın güvenini kazanan kuruluş sosyal hizmetler alanında birçok ilki uygulamaya koyarak her geçen gün gelişmiştir.
Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu gelişimini sürdürebilmek ve gelir sağlayabilmek için birçok faaliyet düzenlemiştir. Genel Merkez ve şubelerce yapılan faaliyetleri şu başlıklar altında toplayabiliriz.
Şefkat pulları: Genel Merkez tarafından bastırılan pullar, kurumun en büyük gelirlerinden birisini oluşturmaktadır. Şefkat pullarından elde edilen gelirin % 40’ı genel merkeze gönderilirken, % 60‘lık bölüm şubelere kalmaktadır. İncelenen kaynaklarda merkez ve şubelerin yaptıkları binalarla, açtıkları yuvaların çoğunun şefkat pullarıyla yapıldığı vurgulanmaktadır.
Eşya piyangoları: Merkez ve şubelerce uygulanan en yaygın faaliyetlerden birisi de eşya piyangolarıdır. Yönetim Kurulu piyangoları düzenlemek için önce karar almakta; daha sonra yörenin en büyük mülki amirine başvurarak izin almaktadır. Kaynaklarda yörenin ilerigelen bay ve bayanlarından bir ”Tertip Heyeti” kurularak, “piyango bu zatların himayesine verilir„ denmektedir. TÇEK belirli bir dönem piyango konusunda devletten yardım almıştır. Gümrüklerde kalan mallar piyango çekilişlerine konulmuştur. Gümrük Kanunu’nda yapılan değişiklikle bu uygulamaya daha sonra son verilmiştir.
Balo, müsamere ve eğlenceler: Yılda bir kez yapılan balo ve müsamereleri şubeler kendileri düzenler ve tüm gelirleri kendilerine kalır. Araya “simsar ve vasıtalar„ konularak proğram düzenlemek yasaklanmıştır. Şubeler bu organizasyon için “tertip heyeti” seçer, seçilen heyet müsamere ve eğlencelerin kurumun şeref ve yüksekliğine uygun bir organizasyon gerçekleştirmek için çaba serfederler.
Yarış ve sergiler: TÇEK ile ilgili kaynaklar incelendiğinde kurumun birçok yarışma ve sergi yaptığını görmekteyiz. Kurum tanıtım amacıyla birçok sergi açmıştır. Kültürel faaliyetleri desteklemek amacıyla resim, heykel, yapma bebek gibi yarışmalar düzenlenmiştir.
Yarışmaların en gelenekseli ise “Gürbüz Çocuk„ yarışmalarıdır. Özellikle savaş sonrasında aileleri ve çocukları destekleyerek sağlıklı kuşaklar yetiştirme çabalarına girilmiştir. Yaş gruplarına göre iller ve Türkiye düzeyinde yapılan yarışmalarda dereceye girenlere ödüller verilmiş, yarışmaya katılanların resimleri kurumun yayınlarında yer almıştır.
TÇEK’nun gelir sağlamak amacıyla yurtiçi ve yurtdışında güreş müsabakaları düzenlediği görülmektedir.
Diğer gelirler: Kurum’un üyelerden topladığı aidatlar, emlaklarından elde ettiği kira gelirleri, yurt içinden ve dışından gelen bağışlar, bayramlarda halka takılan rozetler karşılığı toplanan paralar, tartı aletleri yerleştirilerek elde edilen gelirler, Kavacık Memba Suyu’nun geliri, devlet yardımları, lüks telgraf uygulaması Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu’nun diğer gelir türlerini oluşturmaktadır.
